Stinze Stiens

Blog

15 augustus 2017

MONDELINGE GESCHIEDENIS: ‘Dat dit huis zoveel geschiedenis in zich bergt is eigenlijk heel ontroerend.’

'Waarover spraken zij?', Dienstboden dokter Ype Terpstra

‘Waarover spraken zij?’, Dienstboden van dokter Ype Terpstra en zijn vrouw Jetske Terpstra-Abma in Stiens, ca. 1895. Archief W. Y. Sijtsema.

Als we iets willen weten over ons eigen persoonlijk verleden, gaan we graag te rade bij oudere generaties. Wie zat niet graag bij grootvader te luisteren naar zijn verhalen of bij grootmoeder die haar ervaringen vertelde. Mondelinge overlevering is een van de oudste manieren om het verleden levend te houden van generatie op generatie. Zo werd geschiedenis geschreven, ook over heel serieuze onderwerpen. Lees verder

21 november 2016

Herontdekking van de oudste beschrijving van de aanleg van een levende (vlecht)heg: ca. 400 voor Christus

Willem van Riemsdijk

Crescentiis, La chasse 1373

Afbeelding bij onderwerp: La chasse et la pêche [De jacht en de visvangst] met een vlechtheg, uit: Pierre de Crescens [Petrus de Crescentiis] Les profits champêtres, 1373. Franse vertaling van Opus ruralium commodorum.

De informatie in de vorige blog (16 februari 2016) over de vlechtheg is gebaseerd op de beschrijving in het boek Ruralia Commoda, Succesvolle landbouw van Petrus de Crescentiis (*1230/1233 †1320/1321 in Bologna). Dit manuscript werd gepubliceerd rond 1305 na Christus en bevat gedetailleerde informatie over verschillende typen vlechtheggen die toen aangelegd werden om de tuin en boerderij/hofstad te beschermen tegen dieren en mensen.

Het standaardwerk over klassieke erfafscheidingen van Georg Müller, Europas Feldeinfriedungen (2013) was mij toen nog nog niet bekend. De geschiedenis van deze erfafscheidingen, zoals beschreven in zijn indrukwekkende boeken, is gebaseerd op eigen inventarisatie, archeologische kennis, afbeeldingen op schilderijen, miniaturen etc. en op schriftelijke overlevering. Müller stelt dat de erfafscheidingen veelal gelijk zijn ontstaan met het ontstaan van eenvoudige landbouw. Lees verder

4 augustus 2016

Open Monumentendag 10 en 11 september 2016: Doktershûs ‘Icoon neoclassicisme’

Doktershûs, Smelbrêge 6, Stiens. Gebouwd 1838, gerestaureerd 2012-2014.

Doktershûs, Smelbrêge 6, Stiens. Gebouwd 1838, gerestaureerd 2012-2014.

Open Monumentendag 2016 staat in het teken van ‘Iconen en Symbolen’. Daarmee wordt bij deze 30ste editie van het evenement verwezen naar beelden en tekens met een bijzondere extra betekenis. De monumenten hebben een iconische waarde in het landschap of in de stad. Het Doktershûs in Stiens (1838) is een icoon van het neoclassicisme in Stiens. Op 10 en 11 september worden speciale rondleidingen gehouden. Lees verder

16 februari 2016

Van de Tún, Tuin en Vlechtheg volgens het boek ‘Succesvolle landbouw’ van Petrus de Crescentiis

Willem van Riemsdijk

Ambrogio Lorenzetti, Het effect van goed bestuur op het platteland. Fresco . Sienna

Ambrogio Lorenzetti, Het effect van goed bestuur op het platteland. Fresco (detail). Palazzo Publico, Siena. Zichtbaar zijn de heggen om de landerijen met op regelmatige afstanden uitgegroeide bomen die dienen als geriefhout.
Afbeelding, bron: http://www.wga.hu/index1.html

Het woord tún (spreek uit tuun) refereert aan de omheining van een erf. Op Texel kennen we de tuunwallen. Dit zijn omheiningen bestaande uit een heuveltje van zoden die dienen als perceelsbegrenzing. Het woord tuin gaat terug op het woord tún, waarbij tuin nu het omheinde terrein aanduidt in plaats van de omheining zelf. De omheining van het terrein bestond vroeger in bepaalde streken uit vlechtheggen. Lees verder

27 februari 2015

Eeuwigdurende Lente en het Florilegium: Le Jardin du Roi …

Jardin du Roi

P. Vallet, J. Robin. LE JARDIN DU ROI TRES CHRESTIEN HENRY IV ROI DE FRANCE ET DE NAVARRE DEDIE A LA ROYNE, 1608

In de christelijke traditie is de oudste tuin de Hof van Eden, of de Paradijstuin. In deze tuin zouden de bomen het hele jaar door bloeien en vrucht dragen. Er zou een Eeuwigdurende Lente heersen. Lees verder

24 januari 2015

Christine Bertolf en Dodonaeus Netwerken in de zestiende eeuw

Chrysanth. Peruntanum Dodoens 1569

Chrysanth. Peruntanum. Dodonaeus R., Florum et coronariarum odoratarumque nonnullarum herbarum historia, Altera editio (1569)

In de zestiende eeuw waren er in Europa al veel tuinen van liefhebbers en plantenverzamelaars. Niet alleen vorsten en adel bezaten dergelijke tuinen, maar ook vooraanstaande burgers. Deze tuinenbezitters probeerden een zo groot en mooi mogelijke verzameling van planten te krijgen in hun tuin. In deze periode ligt ook het begin van de ‘moderne’ kruidenboeken (de Duitse kruidkundige Brunfels publiceert zijn kruidenboek in 1531, gevolgd door Bock en Fuchs, en iets later Dodonaeus, de Lobel en Clusius, alle drie geboren in de Zuidelijke Nederlanden). Bijzondere plantensoorten waren zeldzaam, kwamen soms van ver en waren ook kostbaar. Planten werden dan ook regelmatig gestolen. Je had een goed ontwikkeld netwerk van contacten nodig om aan bijzondere soorten te kunnen komen. Er was een levendige uitwisseling van plantmateriaal, zaden en bollen via deze netwerken van plantenliefhebbers, in een tijd waarin reizen veel ingewikkelder was dan nu. Lees verder

21 december 2014

Landschapskunst ‘avant ou après la lettre’

R. Morris Observatorium 1971-77

Robert Morris. Observatorium. 1971 in Velsen, 1977 verplaatst naar Flevoland. Aarde, hout, steen, staalplaten. Diameter totaal: 91 m., hoogste punt dijk: 3,80 m. Locatie: Swifterringweg, Lelystad. Collectie: Het Flevo-landschap. Foto: Screenshot, Apple Maps, satellite.

Op 21 december is de dag het kortst en de nacht het langst. Dit noemen we de winter-zonnewende. In Nederland kun je de zonnewende beleven in een kunstwerk in Flevoland. De zomer-zonnewende wordt elk jaar in juni op deze locatie ‘gevierd’. Het kunstwerk is het Observatorium van de Amerikaanse kunstenaar Robert Morris (geb. 1931) uit 1971. Het is ter gelegenheid van de tentoonstelling Sonsbeek buiten de perken gerealiseerd in de gemeente Velsen. In 1977 werd het naar Flevoland verplaatst. Het kunstwerk bestaat uit 2 concentrische cirkels gemaakt van aarden wallen. De binnenste ring geeft toegang tot de buitenste cirkel. Daarin zijn drie ‘vizieren’. Twee vizieren bestaan ieder uit twee grote stenen wiggen. Via het oostelijk vizier is de opkomende zon te zien op 21 juni (langste dag) en via het vizier aan de westzijde de opkomende zon op 21 december (kortste dag). Het middelste vizier, in het verlengde van de ingang, is gemaakt van 2 grote stalen platen en markeert de equinox, het moment in het jaar dat dag en nacht even lang zijn.

Dergelijke kunst valt onder het begrip landschapskunst. Dit begrip staat voor grootschalige kunstwerken die gerealiseerd zijn in een landschappelijke omgeving. Lees verder

4 november 2014

Viglius en het Ayttablomke

Viglius van Aytta

Viglius van Aytta (1507-1577). Frans I Pourbus genaamd de Oudere. 108 x 84 cm. Collectie: © Musée du Louvre/A. Dequier – M. Bard

De vroeg in het voorjaar bloeiende Winterakoniet, Eranthis hyemalis, behoort tot de stinzenflora. Deze plant komt onder andere in het wild voor in de heuvels van grote delen van Italië. De Winterakoniet heet in het Fries Ayttablomke. Volgens de lokale overlevering zou dit bolgewasje zijn ingevoerd door Viglius en aangeplant op de Aytta State in Swichum. De Aytta State was in bezit van de de familie van Viglius. Lees verder

22 juni 2014

Het leven van een Gerrit Vlaskamp tuin — een virtuele wandeling

De Gerrit Vlaskamp tuin in Stiens heeft vanaf de aanleg in 1868 een lang leven achter de rug. Omstreeks maart stellen we de tuin op vaste dagen open (zie Agenda) als de stinzenflora rijkelijk bloeit.

We nodigen je nu uit voor een virtuele wandeling en beleef met ‘für elise’ de geheimen die de tuin vanaf 2012 aan ons prijsgaf.

Oudere berichten
Close
loading...